Byt Arystotelesa ma znaczenie różnorodne, wieloznaczne, ponad rodzajowe, i ponad gatunkowe – jest powszechnikiem bardzo ogólnym, ALE zawsze w ścisłej relacji do pojęcia metafizycznego jeszcze bardziej ogólnego o nazwie SUBSTANCJA! Bardziej ogólnego, bo myśliciel ustanawia dziewięć kategorii bytów, a tylko trzy poziomy pojęcia substancji, które znów ma wiele odcieni znaczeniowych. Z drugiej strony, gdyby pojęcie substancji było bardziej ogólne niż pojęcie bytu, to musiałyby istnieć substancje, które nie są bytami, a o takich u Arystotelesa nie wspomina. Jest w tym ujęciu bytu – jeśli ja je zgodnie z myślą Stagiryty formułuję, pewna sprzeczność – byt jest ponad gatunkowy, ponad rodzajowy, jest pojęciem powszechnym i ogólnym, ALE w relacji, czyli jest podporządkowany – SUBSTANCJI. Jednocześnie pomiędzy pojęciami bytu i substancji zachodzi stosunek równoważności zakresów: „jeżeli substancja każdej rzeczy jest jedna i to nie akcydentalnie, i jest bytem rzeczywiście istniejącym, wobec tego musi być dokładnie tyle gatunków Bytu ile jest gatunków Jedności.”[55] „Jedność” to przecież właśnie substancja. Wszystkie kategorie bytu powiązane są relacją do substancji, których znów jest wiele zależnych od różnych okoliczności lub właściwości, chociaż w zasadzie ustala trzy rodzaje substancji, dwie materialne i jedną nie podlegającą ruchowi. Aby ustalić dokładnie czym jest ta substancja, zarówno Arystoteles, jak i jego komentatorzy wiele piszą i wyjaśniają, ale sprawa staje się tym bardziej skomplikowana. Często też w omówieniach i podręcznikach o tym „skomplikowaniu” materii badawczej się wspomina. Byty mają znaczenie bytów i nazywają się bytami, są wielością bytową, bo wszystkie te przedmioty podlegają rzekomo tej samej definicji: substancją są konkretne rzeczy, samoistne byty o ogólnych własnościach wspólnych dla tej definicji, rzeczy złożone z materii i formy w „jedność”. Ale ta definicja nie jest prostą jasną regułą, bo substancją są wg. Stagiryty „rzeczy zmysłowe” – czyli MATERIA w określonej FORMIE złożona w jedność konkretnym połączeniem, które to połączenie jest oddzielnym aktem zwanym synolonem. Z jednej strony substancja to całość określonej i uformowanej materii. MATERIA, FORMA, synolon (nie przez wszystkich komentatorów wymieniany) ma być substancją. Ale następnie okazuje się, że każdy z tych elementów oddzielnie też jest substancją lub ma w sobie więcej lub mniej „substancjonalności”. Powstają HIERARCHIE. Materia jest substancją najsłabszą, synolon (akt jedności materii i formy) staje się substancją wyższego rzędu i FORMA substancją rzędu najwyższego. Stagiryta tworzy jeszcze inne hierarchie substancji, a następnie, poprzez  CZAS (definicja czasu: „liczenia zmiany w odniesieniu do przedtem i potem”) i RUCH (czyli poprzez teorie aktu i możności – akt jest wcześniejszy od możności) Arystoteles dochodzi do NIEBA i wielości substancji lub substancjonalności z nieba się wywodzących. Jego niebo i obiekty na nim nie były już złożone z ziemskich elementów tradycyjnych żywiołów (pierwiastków), czyli z OGNIA – POWIETRZA – WODY – ZIEMI, lecz były to ciała proste, których tworzywem był „piąty pierwiastek”, wieczny i niezniszczalny, ale jednak będący w ruchu. Ruch planet, Słońca i Księżyca, pochodzi od ruchu gwiazd, a ruch gwiazd ma zaś swą przyczynę w Pierwszym Poruszycielu. „(…) jest coś, co porusza jako nieporuszone, co jest wieczne, substancją i aktem czystym”. Pierwszy Poruszyciel jest interpretowany jako ośrodek energetyczny świata. Było przeto coś co wprawiało je w ruch, chociaż te byty niebiańskie były AKTAMI czystymi, nieruchomymi – był, bo musiał być, bo była taka konieczność, akt najczystszy i najprostszy: nieruchomy PIERWSZY PORUSZYCIEL. W ten sposób Arystoteles, pierwszy genialny „naukowiec”, który zerwał z religią i religijnymi MITAMI i stworzył SYSTEM „materialistycznej wiedzy”, znalazł konieczność Boga. Moim zdaniem Arystoteles był genialnym ARTYSTĄ, który dotarł jednak do BOGA, chociaż „Pierwszego Poruszyciela” nigdy Bogiem nie nazywał. Ale jego Bóg jest też pełen sprzeczności – jest czystą myślą, ale nie wie nic o świecie, którego „poruszenia” dokonał, czyli nie wie co myśli, bo myśli tylko o sobie, ale jest pełen MIŁOŚCI. (Mówili Grecy, że miłość to tęsknota do wyższych form istnienia i więzi między ludźmi, PHILIA, miłość braterska, przyjaźń, lub CARITAS, miłość będąca poświęceniem dla dobra innych ludzi; Grecy nazywali ją AGAPE). Więc BÓG jest pełen miłości tylko nie wiadomo do kogo, jest nieruchomym Pierwszym Poruszycielem, ale nie wie co porusza, bo jego myśl dotyczy wyłącznie siebie. Poruszył tylko jeden element – byt pierwszego nieba – i wprawił świat w ruch, bo następnie wszystko idzie samoczynnie, jeden element porusza drugi, drugi trzeci i tak w nieskończoność. Poruszył tylko BYT, a o niebycie „zapomniał”, a w każdym razie odżegnuje się od niego. Ale nie do końca, bo RUCH i CZAS Pierwszy Poruszyciel poruszył poprzez SPRZECZNOŚĆ pomiędzy możnością a aktem w bycie – które są sobie przeciwstawne – możność jest jeszcze „NIE-AKTEM”, a więc NIE-BYTEM aktu, a więc niebytem bycia bytu – między bytem zaś i niebytem istnieje „sprzeczność” – przeciwstawność zwana sprzecznością – czyli PRZECIWIEŃSTWO ANTAGONISTYCZNE – (takie ustanawianie „ruchu” przetrwało do Hegla – i trwa do dzisiaj. Wg. Hegla byt czysty i prosty jest jednocześnie niebytem, czyli swym przeciwieństwem, a ta sprzeczność w sobie „rozwiązuje się” stawając się – czyli negując się, niszcząc się.) Wynika z tego, że gdy naukowiec, filozof, prorok, nie miał żadnego lepszego pomysłu artystycznego, (np. nieantagonizmu przeciwieństw) chwytał się „sprzeczności” i wchodził nawet w kolizję z zasadą niesprzeczności. Arystoteles w tym wypadku, tworząc teorię „możności i aktu” miał do czynienia z NIEBYTEM, pomimo przyjęcia tezy Parmenidesa „byt jest, a niebytu nie ma”.

Arystoteles, wg. mnie, stwierdza, że rzeczywistość jest zbiorem określonych substancji. Substancja jest samoistnym bytem, czymś jednym i oddzielnym, konkretnym. Czyli rzeczywistość jest zapełniona bytami, określonymi istotowo swoimi własnościami ogólnymi wynikającymi z definicji i własnościami jednostkowymi, czyli przypadłościami. Pomiędzy substancją i bytem wg. tej interpretacji można postawić znak równości. Byt składa się z materii i formy. Postać istotowa bytu określa podmiot (podłoże) tego określenia. Czyli najpierw jest podmiot następnie określany istotowo. Tym podmiotem, podłożem jest tworzywo, czyli „materia pierwsza”, tak przez Arystotelesa nazywana. „Materia pierwsza” na skutek określenia jej przez postać istotową staje się substancją i bytem, bo na skutek przyjęcia istoty czyli formy urzeczywistnia się AKT tej materii, czyli jej dokonanie, złączenie (synolon). Wcześniej, przed przyjęciem postaci istotowej, „materia pierwsza” była tylko MOŻNOŚCIĄ (bierną), z której rozwinąć się mogły nawet wszystkie postacie istotowe, czyli wszystkie akty bytu, wszystkie substancje. I teraz komentator i tłumacz ksiązki pt. „Arystoteles – O powstawaniu i ginięciu” pisze to, czego następnie wcale nie uwzględnia:

„Arystoteles przyznaje, że istnienia „materii pierwszej” nie można udowodnić ani przez bezpośrednie doświadczenie, ani przez wnioskowanie, które by wychodziło z przesłanek empirycznych, gdyż „materia pierwsza” jako taka, czyli jako czysta możność, ani nie może być przedmiotem doświadczenia zmysłowego, ani nawet  NIE MOŻE ISTNIEĆ”.[56] (Podkreślenie moje)

Czyli „materia pierwsza” nie jest żadną materią, jest nazwana „materią pierwszą”, ale nie jest żadną materią, jest czystą możnością (wg. TNR siłą bierną, idealnie zrównoważoną, niebytem), czego komentatorzy nie zauważają, lub nie chcą zauważyć. Do pojęcia „materii pierwszej” dochodzi się przez analogię: jak bowiem drewno jest tworzywem, które przyjmując na przykład kształt łóżka staje się łóżkiem, tak „materia pierwsza” przyjmując postać istotową (formę) staje się substancją (bytem), ta zaś z kolei jest podłożem, czyli podmiotem własności dodatkowych, czyli przypadłości. A więc podmiotem z którego powstaje substancja jest „coś” co nie może istnieć, czyli coś czego materialnie nie ma, co nie zawiera materii. „Materia pierwsza” nie jest tworzywem materialnym, tworzywo dopiero z niej powstaje. Rzeczywista materia powstaje z „materii pierwszej”, która nie jest materią, nie jest ciałem, nie jest rzeczą, ani substancją, ani bytem. Co to może być? Tylko niebyt. NICOŚĆ. Ale komentatorzy nie chcą tego zauważyć.

Arystoteles mówi, że materia pierwsza jest możnością, czyli tym, co może i być i nie być czymkolwiek[57]. Być tym, co może nie być czymkolwiek.

Wobec takiej sytuacji wszystkie dalsze spekulacje autora wprowadzenia do książki Arystotelesa pt. „O Powstawaniu i ginięciu” są jak najbardziej nieuprawnione.

„Arystoteles uważa za rzecz oczywistą, że w przyrodzie jedne rzeczy powstają inne zaś niszczeją. Powstawanie zaś jest początkiem istnienia czegoś, co przedtem nie istniało, niszczenie zaś jest końcem istnienia czegoś, co przedtem istniało. Jednakże byt, który powstaje, nie powstaje z czystego niebytu, ani byt, który niszczeje, nie obraca się w czysty niebyt. Powstawanie bowiem i niszczenie jest właściwe bytom, które są złożone z materii i formy, a przeto powstawanie polega na tym, że w tworzywie materii pierwszej urzeczywistnia się forma, czyli postać istotowa bytu powstającego, niszczenie natomiast polega na tym, że w tworzywie materii pierwszej ginie postać istotowa bytu niszczejącego.”[58]

Jest to interpretacja absolutnie niezgodna z tym co ustaliliśmy wcześniej. „Materia pierwsza” nie posiada postaci istotowej, a więc nie może ona w niej ginąć.

Arystoteles odróżniał powstawanie w znaczeniu właściwym, czyli zupełnemu, od powstawania czy raczej stawania się częściowego, czyli stawania się pod pewnym względem i przeciwstawia sobie te dwie fazy rozwoju bytu – a autor tego komentarza nie bierze tego zasadniczego faktu pod uwagę.

„Materia pierwsza” nie jest tworzywem złożonym z materii i formy, jest czystą możnością, jest czymś co materialnie nie istnieje. „Powstawanie” nie jest „właściwe” bytom, które są złożone z materii i formy, bo to są już byty, które już powstały i dalszy ich rozwój, jest tylko ZMIANĄ (ruchem), jest rozwojem złożoności, a nie „powstawaniem”. Powstaniem to jest właśnie ten bezpośredni skok w stan BYCIA ze stanu NIE BYCIA i ten skok tworzy dopiero złożoność „materii i formy”. Widzieliśmy jak wg. Arystotelesa powstaje substancja: „czysta możność” („materia pierwsza”) nabywa istotę i to jest ten skok, to jest powstanie bytu.

„(…) przy powstawaniu i niszczeniu nie ma przechodzenia przez stopnie pośrednie między nie być i być, w wypadku powstawania, lub między być i nie być, w wypadku niszczenia”

Gdy byt złożony już jest z materii i formy, przeistaczanie się go jest przechodzeniem przez stopnie pośrednie, bo jest po prostu nabywaniem NOWEJ FORMY.

„Postać istotowa bytu powstającego może się urzeczywistnić w danej części materii pierwszej tylko przez unicestwienie postaci istotowej bytu niszczejącego, postać istotowa bytu niszczejącego może być unicestwiona tylko przez urzeczywistnienie postaci istotowej bytu powstającego.(…) „Materia pierwsza” jest niepodzielna i nie ma żadnych części, ani postaci istotowej – ten fragment interpretacji może się odnosić do „substancji” i bytu już istniejącego, a nie do materii pierwszej, i opisuje nie „powstawanie” bytu, lecz jego przeistaczanie, przeformowanie. „Dzieje się przeto tak, jak gdyby postać istotowa jednego bytu ustępowała miejsca postaci istotowej drugiego” – i oczywiście tak właśnie się dzieje i błędny jest zarówno wcześniejszy opis, jak i dalszy wniosek komentatora, że:

„Wszakże postać istotowa bytu powstającego nie przychodzi do materii pierwszej od zewnątrz, lecz wyłania się ze stanu możności materii pierwszej, postać zaś istotowa bytu niszczejącego nie odchodzi w nicość, lecz wraca do stanu możności materii pierwszej (…)”

bo, jak poprzednio czytaliśmy, Arystoteles pisze coś przeciwnego:

„(…) w materii pierwszej są wszystkie postacie istotowe w MOŻNOŚCI. Inaczej mówiąc, materia pierwsza jest możnością, lecz jedynie MOŻNOŚCIĄ BIERNĄ. Oprócz możności biernej jest również możność czynna, która przysługuje nie tworzywu, lecz przyczynie, która zdolna jest urzeczywistnić w tworzywie odpowiedni akt.”[59]

Czyli możność jest czystą możnością co znaczy, że nie ma nic wspólnego z „postacią istotową”, dopiero ją „nabywa” i czytaliśmy, że jest „jedynie możnością bierną” (możność czynna przysługuje tylko przyczynie), a więc postacie istotowe muszą pochodzić z zewnątrz i wracać na zewnątrz, czyli przychodzą i odchodzą w nicość – bo przecież „materia pierwsza” jako taka, czyli czysta możność, „(…)ani nawet nie może istnieć”, czyli jest nicością.

Formalnie i ogólnie Arystoteles trzymał się powszechnie wtedy i DZISIAJ obowiązujących dogmatów, że „byt jest, a niebytu nie ma” i że „z niebytu nie może powstać byt” i pisał nawet w ten sposób, ale jednocześnie w szczegółach wyłamywał się z tej konwencji. Trzeba tylko CHCIEĆ to zauważyć, na dowód pozwolę sobie przytoczyć jeszcze następujące cytaty z jego dzieła „O powstawaniu i ginięciu”:

„A teraz zaś trzeba krótko powiedzieć, że w pewnym znaczeniu (rzeczy) powstają z prostego niebytu, w innym natomiast znaczeniu z czegoś, co istnieje zawsze.” [60],

„(…) a ponadto, czego się ciągle obawiali pierwsi filozofowie – powstawanie (musiałoby polegać na wyłanianiu się ) z uprzedniego niebytu.” [61]

„Arystoteles nie wymienia imion tych filozofów. Wszyscy oni wyraźnie lub domyślnie przyjmowali zasadę, że byt nie powstaje z niebytu, gdyż bez takiego założenia filozofia nie mogłaby się zacząć. (A niby dlaczego? pytanie autora TNR) Empedokles tak wyraził tę zasadę: „Nie może bowiem coś powstawać z czegoś, czego zupełnie nie ma – i jest niemożliwe i niesłychane by to, co jest, zginęło” [62].

„Wypada przeto zająć się w miarę możności tymi sprawami, a mianowicie, co sprawia, że powstawanie dokonuje się ustawicznie, i to powstawanie w znaczeniu właściwym jak też powstawanie pod pewnym względem”[63]

Z tych słów Arystotelesa wynika, że był on protoplastą TNR, która twierdzi, że powstawanie dokonuje się ustawicznie i to powstawanie w znaczeniu właściwym, czyli że ustawicznie powstaje byt z niebytu. Co sprawia, że tak się dzieje? Niestety Arystoteles nic więcej na ten temat nie napisał, czyli nie zajął się „tymi sprawami” i dopiero TNR się tym zajmuje i odkrywa, że tą przyczyną „co sprawia, że powstawanie dokonuje się ustawicznie” jest  ASYMETRIA ISTOTY BYTU, czyli równowaga względna przeciwieństw.

„Powstawaniu w znaczeniu właściwym, czyli zupełnemu, Arystoteles przeciwstawia powstawanie czy raczej stawanie się częściowe, czyli stawanie się pod pewnym względem”.[64]

Tutaj komentator zauważył i rozróżnił wreszcie podstawową myśl filozofa, ale nie wyciągnął z tego żadnych konsekwencji.

„(…) co jest przyczyną tego, że powstawanie jest czymś ciągłym, skoro, to co niszczeje odchodzi w niebyt, niebyt zaś jest nicością? Niebyt bowiem nie jest ani czymś, ani jakimś, ani tak a tak dużym, ani gdzieś. Skoro więc zawsze coś z bytów niszczeje, to dlaczego właściwie wszechbyt nie uległ dawno zagładzie i nie zniknął, jeżeli właśnie to, z czego każde z powstających powstaje, było ograniczone? Nie dlatego więc, że to z czego powstaje, jest nieograniczone, wszechbyt nie ulega wyczerpaniu. To bowiem jest niedorzeczne. Nic bowiem nie jest nieskończone w dokonaniu, jest natomiast nieskończone w możności (…)”

„Nie ma zaiste żadnego znaczenia, czy przyjmiemy te, czy inne tego rodzaju pary.(…) Przechodzenie przeto w niebyt w znaczeniu właściwym jest niszczeniem w znaczeniu właściwym, przechodzenie natomiast do bytu w znaczeniu właściwym jest powstawaniem w znaczeniu właściwym”. [65]

A te powyższe dwa cytaty z „Powstawania i ginięcia” Arystotelesa TNR mógłby żywcem, jota w jotę, powtarzać jako swoje dociekania.

„(…) powstawanie jest drogą od nieistnienia do istnienia. I ten byt powstaje po prostu, który otrzymuje takie istnienie, które nie jest uzależnione od innego istnienia. To bowiem co istnieje, nie staje się. Dlatego to co już jest, nie może powstawać po prostu. Te przeto byty, których istnienie jest uzależnione od innego istnienia, nie powstają po prostu, lecz jedynie pod pewnym względem.”[66]

Wszystkie wyżej podane cytaty z Arystotelesa „O powstawaniu i ginięciu” dowodzą, że Arystoteles wiedział co pisze, a pisał o istnieniu niebytu i powstawaniu bytu z niebytu, ale poddawał się obowiązującemu dogmatowi Parmenidesa o nieistnieniu niebytu, a komentatorzy nie chcą tego widzieć, zasłaniając się skomplikowaną materią badawczą.

Fakt i sposób istnienia świata kwestionuje dogmaty „niebytu nie ma” i „z niebytu nie może powstać byt”. Trudność polega na teoretycznym wyjaśnieniu procesu wyłaniania się bytu z niebytu. Pokazać, czy tylko pomyśleć, jak to się dzieje, oto jest sztuka. Ale sztuki te są przecież dobrze znane: chociażby dzisiaj trzy powszechnie obowiązujące:

BÓG i AKT STWORZENIA,

„Pierwsza Przyczyna” (Nieruchomy Poruszyciel),

„Wielki Wybuch”, w którym załamują się wszelkie zasady i teorie fizyki.

Przecież wszystkie te opisy mówią o powstaniu bytu z niebytu. Tylko żadnej z nich nie można zaliczyć do realizmu krytycznego, są to opowiadania o cudach. Dopiero TNR jest racjonalnym opisem powstawania świata.

Pierwszą ZASADĄ BYTU i PRZYCZYNĄ miała być w metafizyce  Arystotelesa relacja bytów (poprzez materię i formę) z SUBSTANCJĄ i substancja jako taka, ale tworząc wiele kategorii bytu i wiele hierarchii substancji, oraz zakładając „sprzeczność” bytu i niebytu, Arystoteles pogubił, wg. mnie, i zasadę i przyczynę. W ten sposób ontologia Arystotelesa staje się, moim zdaniem, ambiwalentna, czy nawet nieczytelna.

Wiele elementów ontologii Arystotelesa można by pogodzić z teorią bytu TNR, np. gdyby podstawić pod „substancję”, nasze pojęcie, „RÓWNOWAGĘ względną esencji” i uczynić ją jedyną zasadą i przyczyną. Bardzo wiele z jego teorii bytu pasowałoby jak ulał do TNR, no ale trzeba by uhonorować „byciem” NIEBYT (pustkę, wieczność, bezruch), a BYT uszczęśliwić nieantagonizmem.

„Nauki” Arystotelesa ulepszane w szczegółach, ale nie zmienione w zasadniczych jego stwierdzeniach przetrwały do dzisiaj, szczególnie w tomizmie, hegliźmie i następnie w marksizmie, który z kolei przenika wieloma kanałami do liberalizmu i postmodernizmu. Jeden z profesorów filozofii napisał mi, że nie można „obalić” Parmenidesa (ani marksizmu), bo w filozofii egzystują nawet kompletni idioci – moim jednak zdaniem, można udowodnić, że 2x2=4 i można wyrażać przekonanie, że kicz jest kiczem, a dzieło sztuki jest DZIEŁEM SZTUKI. W każdym razie trzeba próbować oddzielać ziarno od plew, i nie tylko „trzeba”, ale należy to do naszych obowiązków.

Tak przedstawia się w dużym skrócie ontologia Arystotelesa.

Moim zdaniem, zarówno Grecy jak i ostatnio marksiści nie umiejąc sobie poradzić w końcowej analizie rozwoju bytu z logiką faktów, do wyjaśniania wszystkiego posłużyli się KATEGORIĄ filozoficzną „dostatecznie mglistą”[67] czyli „DIALEKTYKĄ „. W miejsce „Deus ex machina” wstawiali dialektykę. W „wojnie” i „jedności” przeciwieństw (antagonistycznych) widzieli punkt OMEGA, zamiast szukać i znaleźć dwoistość rzeczywistości, równowagę i nieantagonizm.

TNR zgadza się z koncepcją Greków dotyczącą przeciwieństw, poza przypisywaniem przeciwieństwom zasady ANTAGONIZMU. W rozumieniu TNR przeciwieństwa są nieantagonistyczne. Byt zawiera w sobie przeciwstawne SIŁY, różnice rzeczowe, OPOZYCJE, przeciwieństwa, które zawsze i w każdym bycie znajdują się w jakimś „największym napięciu”. Różnica przeciwieństw zawsze musi być możliwie „największą różnicą”. Albowiem, jeśli stanowią jakąkolwiek różnicę sił, to w konkretnej sytuacji i konkretnym momencie różnica ta musi osiągać najwyższą wartość. Nie mamy przecież żadnej skali porównawczej co do tego jakie inne mogłyby być – opozycje są w ruchu, korelują ze sobą bez przerwy, ścierają się ze sobą, różnice są mniejsze lub większe, ale w danym konkretnym momencie te opozycje są zawsze „największe” (i najmniejsze) z możliwych, bo nie mogą być jednocześnie większe i mniejsze, muszą być takie jakie są, w danej chwili – a muszą być i są możliwie „największe”, czyli wg. nich powodujące antagonizm (negację). Twierdzenie Greków dotyczące istnienia „stanów pośrednich”, w domyśle stanów nieantagonistycznych, jest zaprzeczeniem ich teorii antagonizmu przeciwieństw. Stan danego bytu jest w danej chwili JEDEN – i taki jaki jest, wyraża „największą różnicę” w danej chwili. „Stan pośredni” może być „największą różnicą”, a „największa różnica” może być stanem pośrednim, bo tylko jeden stan NAPIĘCIA przeciwstawnych sił w danym bycie jest w danej chwili. Teoria Greków ma na celu ustanowienie antagonizmu przeciwieństw jako zasady i „stanów pośrednich” jako usprawiedliwienia widzianego przez nich również nieantagonizmu przeciwieństw. Jest to błąd logiczny, moim zdaniem, antagonizm pojawia się tylko wyjątkowo – jest to tylko ludzka błędna interpretacja rzeczywistości. Aby być, opozycja przeciwieństw musi egzystować w równowadze względnej.

Taka jest w dużym skrócie ontologia starożytnych Greków.